Một phần tư thế kỷ sau các vụ tấn công khủng bố ngày 11 tháng 9 năm 2001 vào Hoa Kỳ, các nhóm Hồi giáo cực đoan vẫn tiếp tục là mối đe dọa an ninh lớn đối với Châu Âu. Tuy nhiên, theo AP, một mối nguy hiểm mới đang nổi lên, chủ yếu do giới trẻ trên mạng xã hội thúc đẩy, khiến các nhà chức trách vô cùng lo ngại.
Mặc dù quy mô chính xác của mạng lưới đằng sau cái gọi là “chủ nghĩa hư vô cực đoan bạo lực” vẫn chưa rõ ràng, nhưng một chiến dịch hồi tháng 6 và tháng 7 đã phát hiện khoảng 4.340 địa chỉ web liên kết với cộng đồng mạng này. Ông Bartjan Wegter, Điều phối viên Chống Khủng bố của Liên minh Châu Âu (EU), cho biết đây là “bạo lực vì lợi ích của bạo lực.”
Năm ngoái, 45 vụ tấn công khủng bố đã được báo cáo trên 10 quốc gia thành viên EU, dù không có vụ nào gây thương vong lớn. Khoảng một nửa số vụ bị ngăn chặn hoặc thất bại, nhưng đã có sáu người thiệt mạng. Theo cơ quan cảnh sát EU Europol, tổng cộng 486 nghi phạm có liên quan đến khủng bố đã bị bắt giữ tại 21 quốc gia thành viên. Các nhóm Hồi giáo cực đoan chiếm hơn 70% các vụ bắt giữ này.
Đáng chú ý, khoảng một phần ba số người bị bắt giữ có độ tuổi dưới 18, chủ yếu là nam giới. Europol không thống kê riêng về chủ nghĩa hư vô cực đoan bạo lực do định nghĩa khác nhau và các hành vi có thể rơi vào cả tội phạm thông thường lẫn khủng bố.
Tuy nhiên, các vụ việc như vụ một thiếu niên 16 tuổi ở Phần Lan đâm chết ba bạn học nữ, chia sẻ “tuyên ngôn” trên nhóm WhatsApp và quay lại vụ tấn công bằng Snapchat, cho thấy sự gia tăng của xu hướng này. Tương tự, một thiếu niên 15 tuổi ở Ý đã lên kế hoạch giết người để tìm kiếm sự nổi tiếng trên mạng. Ông Wegter nhấn mạnh rằng những hành vi này, vốn gia tăng trong hai đến ba năm qua, được tổ chức bởi các mạng lưới trực tuyến “thường do giới trẻ, vì giới trẻ, với sự tham gia của nhiều nam thiếu niên”.
Các cuộc tấn công này, vốn khó ngăn chặn và theo dõi vì thủ phạm thường không có tiền án và hoạt động trong môi trường mạng được mã hóa, đã dẫn đến bạo lực ngoài đời thực. Một trong những nhóm nổi bật là 764, được thành lập bởi một thanh niên Mỹ bỏ học và hiện đang thụ án tù vì các tội liên quan đến khiêu dâm trẻ em và tấn công tình dục, nhưng nhóm này vẫn hoạt động.
Khác với 25 năm trước, khi các phần tử cực đoan chủ yếu đến từ Ả Rập Xê Út, mối đe dọa khủng bố ở Châu Âu ngày nay chủ yếu được tổ chức trên mạng. Ông Wegter cảnh báo môi trường trực tuyến “vẫn còn quá dễ dãi”, trở thành “môi trường nuôi dưỡng sự kết nối giữa các mối đe dọa khác nhau.” Trong khi các nhà hoạt động bảo vệ quyền riêng tư nhấn mạnh quyền giao tiếp cá nhân, ông Wegter khẳng định lực lượng thực thi pháp luật cần được trang bị công cụ để đối phó với mối đe dọa hiện tại, khi 85% các cuộc điều tra diễn ra trong môi trường kỹ thuật số.
Europol cho biết tội phạm đang khai thác hình ảnh và âm thanh để tạo và chỉnh sửa tuyên truyền, bao gồm cả deepfakes, meme và GIF. Các bot được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo (AI) cũng được sử dụng để tuyển mộ và thúc đẩy các ý thức hệ khủng bố, đồng thời các ứng dụng do AI điều khiển được dùng để nghiên cứu chuẩn bị tấn công. Theo tin từ AP, ông Wegter nhận định: “Nội dung bạo lực, khuyến khích bạo lực, tuyên truyền, hướng dẫn, chiến thuật, mọi thứ có sẵn, đều được khuếch đại rất nhiều bởi AI.”
