Tại thủ đô Budapest, Hungary, hàng ngàn người ủng hộ chính phủ đã tập trung biểu tình vào thứ Năm tuần này để phản đối kế hoạch của chính quyền mới nhằm phế truất Tổng thống Tamás Sulyok. Lời kêu gọi biểu tình xuất phát từ cựu Thủ tướng Viktor Orbán, người tiền nhiệm vừa thất bại trong cuộc bầu cử hồi tháng Tư vừa qua.
Cuộc biểu tình diễn ra trước Dinh Tổng thống Sándor Palace, nơi những người biểu tình đã lên tiếng bảo vệ Tổng thống Sulyok. Chính quyền mới của Thủ tướng Péter Magyar, một người ủng hộ châu Âu, đã tuyên bố sẽ loại bỏ ông Sulyok khỏi chức vụ thông qua một tu chính án hiến pháp. Hành động này được xem là một phần trong nỗ lực của ông Magyar nhằm dọn dẹp những gì ông gọi là “băng đảng mafia” của ông Orbán, vốn đã nắm quyền 16 năm.
Tu chính án hiến pháp dự kiến sẽ được đưa ra bỏ phiếu vào tuần tới. Nếu được thông qua, nó sẽ chấm dứt nhiệm kỳ của ông Sulyok, đồng thời đặt ra giới hạn nhiệm kỳ cho các nghị sĩ, cải cách hệ thống tư pháp và thành lập một cơ quan mới để điều tra các cáo buộc lạm dụng tài chính dưới thời chính phủ ông Orbán.
Tuy nhiên, ông Orbán và đảng Fidesz cực hữu của ông, vốn bị cáo buộc đã làm suy yếu các thể chế dân chủ của Hungary trong thời gian cầm quyền, đã tuyên bố rằng động thái loại bỏ ông Sulyok là một cuộc tấn công vào pháp quyền và các chuẩn mực dân chủ, là bước đi đầu tiên dẫn đến chế độ độc tài.
Một người biểu tình, Krisztina Nemerkényi, cho biết cuộc biểu tình không nhằm vào cá nhân ông Sulyok mà là vào “chức vụ”. Bà nhấn mạnh: “Vấn đề không phải là Tamás Sulyok có được yêu thích hay không, mà là điều này đơn giản là không thể chấp nhận được trong một nền dân chủ.”
Trong chiến dịch tranh cử, ông Magyar đã nhiều lần hứa sẽ phế truất ông Sulyok, cho rằng Tổng thống đã không hoàn thành vai trò của mình trong việc ngăn chặn các bước đi phi dân chủ của chính phủ ông Orbán. Ông Magyar cũng viện dẫn đa số hai phần ba trong quốc hội để chứng minh rõ ràng sự ủy nhiệm của cử tri cho lời hứa này.
Mặc dù Tổng thống Hungary chủ yếu mang tính nghi lễ, nhưng họ có trách nhiệm ký ban hành luật và quyền gửi các dự luật đã được quốc hội thông qua đến tòa án hiến pháp để xem xét. Điều này làm dấy lên lo ngại rằng ông Sulyok, người được bổ nhiệm dưới thời ông Orbán, có thể sử dụng quyền lực này để cản trở các kế hoạch của chính phủ mới.
Ông Orbán đã tích cực quảng bá cuộc biểu tình có tiêu đề “Chấm dứt Chế độ Độc tài” trên mạng xã hội, dù ông không trực tiếp tham dự. Kể từ tháng Tư, đảng Fidesz của ông đã gặp khó khăn trong việc phục hồi sau thất bại bầu cử nặng nề.
Theo tin từ Associated Press, ông János Pócs, một nghị sĩ của đảng Fidesz, đã nói với AP tại cuộc biểu tình rằng đảng của ông đã thông qua nhiều tu chính án hiến pháp, nhưng “luôn vì lợi ích của đất nước, để bảo vệ đất nước, chứ không phải vì chế độ độc tài.”
Sau khi nhậm chức vào tháng Năm, chính phủ của ông Magyar đã nhanh chóng thực hiện các lời hứa tranh cử khác, chẳng hạn như đình chỉ dịch vụ tin tức của đài truyền hình và phát thanh công cộng Hungary, mà ông Magyar cho rằng đã phục vụ như một “nhà máy tuyên truyền” cho đảng của ông Orbán. Chính phủ mới cũng đã ban hành giới hạn nhiệm kỳ 8 năm cho thủ tướng và cách chức lãnh đạo các cơ quan an ninh, tình báo dưới thời ông Orbán.
Đáng chú ý, chính phủ mới đã thành công trong việc gỡ băng 16,4 tỷ euro (khoảng 19 tỷ đô la Mỹ) quỹ của Liên minh châu Âu cho Hungary bằng cách thực hiện các cải cách nhanh chóng để đảo ngược sự suy thoái dân chủ dưới thời ông Orbán.
