Trong một cuộc bầu cử có nhiều thắng lợi cho Đảng Dân chủ và phe cấp tiến trên toàn quốc, cử tri California không chỉ bác bỏ thử nghiệm lớn nhất đối với thuế tài sản của tiểu bang mà còn thông qua một biện pháp khiến việc ban hành loại thuế này trong tương lai trở nên khó khăn hơn nhiều.
Đề xuất thuế tài sản tỷ phú đối mặt trở ngại lớn dù phe cấp tiến thắng lợi
Đề xuất 40 (Proposition 40) sẽ áp đặt một khoản thuế một lần 5% đối với tài sản của những người California có giá trị tài sản ròng vượt quá 1 tỷ USD, với phần lớn số tiền thu được dành cho chăm sóc sức khỏe. Tuy nhiên, hơn một nửa số cử tri, chiếm 52%, đã bác bỏ đề xuất này.
Trong khi đó, cử tri đã thông qua với tỷ lệ sít sao Đề xuất 42 (Proposition 42), cấm tiểu bang ban hành các loại thuế trong tương lai đối với tài sản tài chánh của cá nhân. Các nhà lập pháp tiểu bang không thể bác bỏ biện pháp này; nó chỉ có thể bị hủy bỏ bởi cử tri thông qua một biện pháp bỏ phiếu trong tương lai.
Theo Wesley Hussey, giáo sư khoa học chánh trị tại Đại học Bang California, Sacramento, đây là thời điểm thuận lợi để thông qua một điều gì đó rất cấp tiến và có nhiều phe phái phản đối. Ông nhận định: “Tôi không nghĩ bạn sẽ thấy một cử tri Đảng Dân chủ tốt như vậy trong tương lai gần.”
Trên toàn quốc, đây là một năm tốt đẹp cho các biện pháp “đánh thuế người giàu”, bao gồm cả ở Washington, nơi cử tri đã giữ nguyên thuế 9.9% đối với thu nhập hộ gia đình trên 1 triệu USD. Tuy nhiên, đề xuất của California khác biệt vì nó đánh thuế tài sản, chứ không phải thu nhập, của giới siêu giàu. Nó nhắm vào các tỷ phú, những người giàu có hơn đáng kể so với các triệu phú và có nhiều tài sản hơn để chi tiêu.
Một ủy ban phản đối Đề xuất 40 và ủng hộ Đề xuất 42 đã huy động được hơn 333 triệu USD, bao gồm các khoản đóng góp lớn từ các tỷ phú công nghệ như đồng sáng lập Google Sergey Brin và cựu CEO Google Eric Schmidt. Cuộc chiến về việc đánh thuế tỷ phú là một trong những trận chiến bỏ phiếu tốn kém nhất trong lịch sử tiểu bang.
Phản ứng và kế hoạch tương lai
Các nhà quan sát bên ngoài cho rằng việc đề xuất thất bại tại California, một tiểu bang có đa số là Đảng viên Đảng Dân chủ và thường được coi là đi đầu về tư tưởng tự do, không gây ngạc nhiên do số tiền khổng lồ được chi để phản đối và sự phản đối từ các nhân vật Dân chủ tên tuổi.
Thống đốc Gavin Newsom nằm trong số những người cảnh báo rằng đây là một thỏa thuận tài chánh tồi tệ cho tiểu bang. Phe đối lập đã chi tiêu gấp 10 lần so với những người ủng hộ. Tuy nhiên, những người ủng hộ thuế tài sản, bao gồm SEIU United Healthcare Workers West, Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ Bernie Sanders và Dân biểu Hoa Kỳ Ro Khanna, đang cố gắng định hình thất bại này như một bước tiến trong việc buộc các tỷ phú phải chịu trách nhiệm trong tương lai. Họ đã úp mở về việc đưa ý tưởng này ra bỏ phiếu một lần nữa vào năm 2028.
Ông Khanna nói vào đêm bầu cử: “Trò chơi đã kết thúc, mọi người đã chán ngấy và cuộc bầu cử này chỉ là sự khởi đầu.”
Đề xuất này đã gây tranh cãi ngay từ đầu. Đối mặt với sự phản kháng từ ông Newsom, SEIU UHW đã đề nghị giảm quy mô đề xuất vào tháng 6 ngay trước khi nó đủ điều kiện để đưa ra bỏ phiếu. Liên đoàn đề xuất một khoản thuế 2%, giảm so với 5%, nhưng văn phòng của ông Newsom cho biết mức thuế đề xuất vẫn còn những sai sót cơ bản. Nỗ lực đàm phán đã đổ vỡ, và liên đoàn vẫn tiếp tục bất chấp một liên minh ngày càng tăng của các nhóm phản đối thuế.
Phe đối lập với thuế cho rằng sự thất bại của nó khẳng định rằng cử tri đã hiểu những rủi ro liên quan đến nó. Họ cảnh báo rằng thuế này sẽ khiến các tỷ phú và tiền thuế của họ rời khỏi tiểu bang, gây ra các vấn đề ngân sách trong tương lai. California phụ thuộc nhiều vào giới giàu có cho nguồn thu thuế lợi tức của mình.
David Kline, phát ngôn viên của Hiệp hội Người đóng thuế California, cho biết: “Chúng tôi đã hy vọng lạc quan dựa trên các cuộc thăm dò rằng cử tri sẽ đồng ý với chúng tôi rằng Đề xuất 40 là một ý tưởng tồi tệ đối với tiểu bang và Đề xuất 42 cung cấp một số biện pháp bảo vệ quan trọng cho tương lai.”
Cử tri California đã không hoàn toàn bác bỏ khái niệm đánh thuế người giàu ở mức cao hơn trong cuộc bầu cử năm nay. Họ đã thông qua một biện pháp gia hạn vô thời hạn việc tăng thuế đối với thu nhập cá nhân vượt quá 371.000 USD để gây quỹ cho giáo dục.
Thuế cao hơn đối với triệu phú đã được thông qua ở các tiểu bang khác
Ngoài Washington, cử tri Colorado đã thông qua một hệ thống thuế lũy tiến áp dụng mức thuế cao hơn đối với những người có thu nhập cao, bao gồm thuế 8.4% đối với thu nhập trên 1 triệu USD. Doanh thu từ cả hai đề xuất của các tiểu bang sẽ được sử dụng cho giáo dục, chăm sóc sức khỏe và các dịch vụ khác. Chi tiêu cho các biện pháp ở Washington và Colorado không thấm vào đâu so với cuộc chiến về thuế tỷ phú.
Các cơ quan lập pháp ở Hawaii, Maine và Rhode Island cũng đã thông qua các loại thuế mới trong năm nay đối với những người có thu nhập trên 1 triệu USD. California có thuế lợi tức 1% đối với các triệu phú mà cử tri đã thông qua vào năm 2004 để gây quỹ cho các dịch vụ sức khỏe tâm thần.
Carl Davis, giám đốc nghiên cứu tại Viện Chánh sách Thuế và Kinh tế, một tổ chức phi lợi nhuận, cho biết kết quả cho thấy “tỷ lệ thành công rất tốt” cho những người ủng hộ thuế cao hơn đối với giới giàu có. Ông nói, nỗ lực đánh thuế tỷ phú của California bị tổn hại bởi sự chia rẽ trong giới lao động có tổ chức về biện pháp này. “Tôi nghĩ con lắc đang nghiêng về phía sự quan tâm ngày càng tăng trong việc đánh thuế người giàu,” ông nói.
Những người ủng hộ thuế cao hơn đối với giới giàu có dự định mở rộng nỗ lực của họ vào năm tới tại một nửa tá tiểu bang mà Đảng Dân chủ gần đây đã giành quyền kiểm soát cả hai viện lập pháp và chức vụ thống đốc, theo Amber Wallin, giám đốc điều hành của Liên minh Doanh thu Tiểu bang, một nhóm vận động phi lợi nhuận cho các chánh sách thuế tiến bộ. “Tôi nghĩ rằng phong trào này sẽ chỉ tiếp tục phát triển,” Wallin nói.
California có thể xem xét lại các loại thuế cao hơn đối với giới siêu giàu
Đề xuất 42 của California cấm các loại thuế mới đối với tài sản tài chánh, lợi ích kinh doanh và sở hữu trí tuệ, cũng như các loại thuế áp dụng hồi tố. Ví dụ, thuế tỷ phú sẽ áp dụng cho những người sống ở tiểu bang kể từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, ngay cả khi nó sẽ có hiệu lực vào năm sau. Điều này giờ đây sẽ bị cấm.
Thống đốc California được bầu Xavier Becerra, một đảng viên Đảng Dân chủ sẽ nhậm chức từ ông Newsom vào tháng 1, đã phản đối thuế tỷ phú. Nhưng ông gần đây cho biết số lượng sự ủng hộ mà nó nhận được đã gửi “một tín hiệu rõ ràng” rằng mọi người “không tin rằng mọi người ở California đang trả phần công bằng của họ.” Ông nói rằng ông muốn sửa chữa điều đó nhưng không nêu rõ cách thức.
Lorena Gonzalez, chủ tịch Liên đoàn Lao động California, vốn ủng hộ Đề xuất 40, cho biết sự phản đối từ các nhóm như Hiệp hội Giáo viên California và Liên đoàn Kế hoạch Hóa gia đình California đã khiến việc thông qua đề xuất trở nên khó khăn hơn so với việc những người ủng hộ chỉ chiến đấu với các tỷ phú. Nhưng bà nói rằng cuộc chiến bỏ phiếu năm nay chỉ là sự khởi đầu. “Chúng ta phải quay lại bỏ phiếu,” Gonzalez nói. “Chúng ta phải tiếp tục chiến đấu.”



